Między Jaciążkiem a Przemyślanami

Spiritus flat ubi vult, duch objawia się gdzie zechce. Tak samo jest ze wspomnieniami. Przychodzą te, które chcą przyjść w danej chwili.

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

Przemyślany to nieduże miasto – niecałe 10 tys. mieszkańców – na Ukrainie, niedaleko od Lwowa. Pięknie położone wśród łagodnych galicyjskich wzgórz. Przy głównej ulicy stoi okazały kościół. Trwają tam prace remontowe. W czasach ZSRR w kościele urządzono fabrykę, a ponieważ to kościół poklasztorny, otoczony solidnymi budynkami zaplecza, fabryka miała charakter zbrojeniowy. Teraz znowu jest tam parafia pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Parafię prowadzą ojcowie Salezjanie: ks. Proboszcz Piotr Smolka sdb, ks. Edward Mackiewicz sdb i ks. Cezary Czerwiński sdb. I to jak prowadzą! Lekcja religii dla dzieci, prowadzona przez ks. Cezarego, to zabawa, która jest modlitwą. Kiedy patrzyłem na księdza Cezarego i dzieci – raz zasłuchane, raz rozbawione – moje myśli powędrowały do podmakowskiego Jaciążka. Dlaczego właśnie tam?

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

W Jaciążku też byli Salezjanie. Prowadzona przez nich placówka szkolno-wychowawcza założona została w 1928 r. dzięki ofiarności Zofii i Stanisława Domaradzkich, właścicieli ziemskich z Jaciążka. Była to trzecia placówka salezjańska na terenie diecezji płockiej. Jej głównym celem było kształcenie zawodowe chłopców. Szkoła miała dobrze wyposażone warsztaty: ślusarski, kowalski, stolarski i kołodziejski. W latach 30. XX w. zasłynęła z produkcji bryczek. Nauka w szkole rzemieślniczej trwała trzy lata. Oprócz zajęć warsztatowych prowadzone były wykłady z przedmiotów ogólnokształcących i teoretycznych zawodowych. Placówka nie miała uprawnień szkoły państwowej i nie mogła przeprowadzać egzaminów czeladniczych. Absolwenci składali je za zgodą Izby Rzemieślniczej w Ciechanowie lub Płocku. W roku szkolnym 1933/1934 otworzone zostało tutaj dodatkowo Małe Seminarium Duchowne dla starszych kandydatów do kapłaństwa oraz gimnazjum.

Podczas wojny hitlerowcy przejęli zakład i zorganizowali w nim szkołę Hitlerjugend.

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

Przemyslany (Ukraina). 13.05.2015. Parafia rzymskokatolicka p.w. Swietych Apostolow Piotra i Pawla. N/z: lekcja religii prowadzona przez salezjanina, ks. Cezarego Czerwinskiego sdb. Fot. Slawomir Olzacki

Seminarium wznowiło działalność w 1945 r., jednak już w 1946 r. w zakładzie zorganizowano koedukacyjny Państwowy Dom Dziecka dla dzieci z okolic Warszawy i Jaciążka osieroconych w czasie wojny. Pod opieką księży Selezjanów znalazło się wówczas 280 dzieci. Zakład kompletnie zdewastowany przez okupanta, przeżywał trudne chwile. Dzięki staraniom księży uzyskał pomoc m.in. Polonii. Warunki życia i nauki w zakładzie zaczęły się polepszać. W 1951 r. po sześciu latach ofiarnej pracy księży zakład przejęły władze państwowe. 0.o. Salezjanom pozostawiono piętro budynku i trzy hektary ziemi uprawnej. Pozostali oni jednak właścicielami budynków zakładu. Ziemię i zabudowania dawnego folwarku przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne w Krasnem. Dom Dziecka w Jaciążku funkcjonował do 1992 roku. W 1993 r. Salezjanie wydzierżawili obiekt Komendzie Regionalnej OHP, która założyła w nim placówkę oświatowo-wychowawczą, działającą do dziś.

W czerwcu 1988 roku miałem okazję fotografować zjazd wychowanków Domu Dziecka w Jaciążku. Rzadko robiłem zdjęcia Pentaconsixem 6×6, bo był ciężki, a na filmie tylko 12 klatek (czasem dawało się zrobić 13). Ale jak już robiłem, to starałem się porządnie kadrować

Dołączam też wykonane w maju tego roku zdjęcia z Przemyślan. I prośbę: jeśli nie zaplanowaliście jeszcze trasy wakacyjnych wyjazdów, wybierzcie się do Przemyślan. Droga wiedzie przez piękny, bardzo europejski Lwów, który moim zdaniem, urodą i atmosferą przewyższa Kraków. Można zatrzymać się i przenocować w Przemyślanach. To niewielka i niebogata parafia. Płacąc niewielkie pieniądze za nocleg – a jest gdzie przenocować, nawet jeśli przyjedzie się wielkim autokarem – pomożemy w jej działaniu.

Sławomir Olzacki

Autorzy publikujący w serwisie Rozmaitosci.com korzystają z prawa do wolności wypowiedzi i swobody wyrażania opinii a także prawa do krytyki. Publikowane artykuły zawierają osobiste poglądy autorów, które w wielu przypadkach nie są tożsame ani nawet zbieżne z poglądami wydawcy.